Vaste energietarieven stijgen: hoe vergelijk je met dynamisch? (2026)

Kern: het goedkoopste nieuwe vaste contract werd in 2026 maand na maand duurder — van ongeveer 20 cent per kWh in het voorjaar naar ruim 24 cent begin september — terwijl het dag-ahead-gemiddelde (dynamisch) dit jaar tussen ongeveer 8 en 20,5 cent schommelde. De kloof tussen vast en dynamisch is opgelopen tot het breedste niveau van dit jaar.

Grafiek 1: twee lijnen — goedkoopste nieuwe vaste contract (peildatums per maand, apr–sep) versus het weekgemiddelde van dag-aheadprijzen. Bron: publieke aanbiedingsniveaus en dag-ahead-marktprijzen, opgehaald 25-09-2026.

Vast of dynamisch: verdeeld aanbod versus dynamische dag-aheadprijs in 2026

(Bron: dag-ahead-marktprijzen en publieke tariefniveaus vaste contracten, opgehaald 25 september 2026; vaste-waarden zijn peil-datums van begin van de maand)

Wat is er de laatste maanden gebeurd?

De ACM Energiemonitor van 11 september 2026 legt het vast: tarieven van aangeboden vaste gascontracten stegen de afgelopen maand met circa 4%, vaste elektriciteitscontracten met circa 1,5%. Daarmee staat de prijs van een nieuw vast contract op het hoogste niveau in drie jaar. Eerder dit jaar bleek dat vaste tarieven al circa 13% hoger waren dan vóór de Iranoorlog (ACM, juli 2026).

De oorzaak zit op twee plekken:

• de grote handelsprijs van gas — de basis van de hele energierekening — staat sinds augustus op het hoogste punt in meer dan drie jaar (van circa 58 €/MWh begin augustus naar piek ±83 €/MWh half september, daarna 71–74 €)
• Verwachte electriciteitsprijzen voor 2027 liggen ruim 60% boven pre-oorlogs niveau; leveranciers die vaste contracten voor 12-36 maanden inkopen, hebben die verwachting verwerkt in hun aanbiedingen.

Hoe groot is het verschil tussen vast en dynamisch?

Op basis van publieke prijsmonitor geschatten het landelijk gemiddelde van de vaste stroomprijs begin september rond 30 cent per kWh (zowel vaste als variabele contracten), met de goedkoopste 1-jaar-variatie rond 24,4 cent (Energie VanOns/OM, 3 jaar vast) en de goedkoopste aanbieders van een vast één jaar rond 29,8 cent (Budget Thuis, 4 september 2026).

De dag-ahead gemiddelde prijs schommelde daarentegen in augustus rond 15,2 ct en in september (t/m week 38) rond 18,3 ct. Dat betekent: zelfs in het duurdere najaar sluit de gemiddelde dynamische prijs ruim 6 tot 12 cent per kWh lager dan nieuwe vaste contracten.

Let op: de kale marktprijs is niet je tarief. Bij een dynamisch contract rekent je leverancier vaste kosten, een opslag, energiebelasting en btw bovenop de marktprijs — in ons rekenvoorbeeld per dag-ahead-pagina gebruiken we een inkoopvergoeding van €0,02/kWh. Bij vaste contracten zijn alle posten al in het tarief verrekend.

Hoe zit het met de jaartrends?

Dit jaar kende het vaste segment een gestaag stijgende lijn (grafiek), met in augustus tot begin september een versnelling door de gasmarktschok. Het dynamische segment bewoog in tegengestelde richting: het bruikbare dag-ahead-niveau daalde in april tot onder 8 cent en steeg in september pas naar 18 ct — nog steeds ver onder de vaste niveaus.

Dat betekent niet dat dynamisch "altijd" goedkoop is — het gemiddelde van alle uren is iets hoger dan het laagste punt, en een huishouden met piekverbruik avonds en geen verplaatsing kan met dynamisch duurder uitkomen. Energiegebruik verschilt per huishouden, en de hoeveelheid flexibel verbruik (thuisladen, warmtepomp, batterij) bepaalt wie dit verschil benut.

Dynamische groei is een gevolg, geen toeval

Uit de ACM-monitor: in juni 2026 kwamen er netto 33.000 huishoudens met een dynamisch contract bij, na 30.000 in mei en 23.000 in april. 8% van alle huishoudens heeft inmiddels dynamisch, tegenover 55% vast en 37% variabel. De ACM ziet direct dat hoge vaste tarieven hier een rol spelen: "consumenten willen zich niet voor langere tijd vastleggen tegen een hoog tarief."

Het gaat om het omgekeerde van het voorjaar, toen na het uitbreken van de Iranoorlog juist massaal zekerheid werd gezocht (circa 110.000 overstappen naar vast in maart). Intussen zijn vaste tarieven niet alleen hoger geworden, maar ook stabieler in het aanbod het meest competitive segment te vinden — leveranciers verstrekken daardoor de overstapkorting terughoudender — dat is het omgekeerde van de laatste maanden..

Vast of dynamisch: voor wie wat?

Vast past goed als je:

• prijzekerheid belangrijk vindt en geen risico op piekweken wilt dragen
• weinig flexibel verbruik hebt (geen laadpaal, minder flexibele appliance, vast dagritme)
• goedkoopste vaste tarieven hebt gevonden — dat is nu te bepalen: de allerlaagste vaste tarieven (circa 24,4-26,2 ct bij 3 jaar) klinken gunstig ten opzichte van de verwachte toekomstprijzen

Dynamisch loont vooral als je:

• kunt schuiven met verbruik (was-, vaatwasser, laden op middag/avond)
• een thuisbatterij, warmtepomp of EV hebt om goedkope uren te benutten
• tegen prijsschommelingen van week tot week kunt accepteren

Vaak vergeten: het harde verschil in prijs voor een typisch huishouden is dit jaar vooral het gemiddelde niveau (vaste tarieven boven opwaartse trend), in plaats van dynamische prijsschommelingen. Begin september met een gemiddeld verbruik betaalde je bij het laagste vaste aanbod prominent meer dan het gemiddeld dynamisch tarief van dezelfde maand.

Vragen die aansluiten op je situatie

"Ik zit nu vast op 32 cent — kan ik iets?" Overstappen levert vooral verschil op als jouw vaste prijs fors boven het beste aanbod zit. Vergelijk je looptijd, netbeheerkosten en terugleveringsvoorwaarden. Bij een vast contract met resterende looptijd is een opzegvergoeding mogelijk.

"Ik heb geen zonnepanelen maar wel een EV" — met een dynamisch contract laden op middag- of nachtelijke uren levert typisch de meeste besparing. Met een vast contract kan het rendement van thuisladen substantieel lager uitvallen.

"Kan ik het beste van twee?" — sommige leveranciers bieden hybride contracten (vast deels, dynamisch deels) of thuisbatterijen koppelen aan dynamische marktprijs die specifiek voor deze situatie ontworpen zijn. Vergelijk de voorwaarden afzonderlijk.

De vertaling naar actie

• Vergelijk vaste en dynamische contracten naast elkaar
• Reken het vast-vs-dynamisch-scenario voor jouw woning door
• De energieweek 38: huidige dag-ahead-niveaus

Veelgestelde vragen

Is een vast contract in 2026 altijd duurder dan dynamisch?

Niet per se — bij gemakkelijke vergelijkingsplaatst met het weekgemiddelde lagen vaste aanbieding rond 24,4 tot 30 cent, terwijl dag-ahead gemiddeld tussen 8 tot 20 ct.. Dat wil niet zeggen dat vast altijd duurder afrekent: jouw werkelijke dynamische factuur hangt af van wanneer je verbruikt. Wie zijn verbruik niet kan verschuiven en vooral in de avond verbruikt, kan met dynamisch duurder uitkomen dan een goed vast aanbod — het verschil zit aan welke uren je verbruik valt.

Kan ik overstappen van vast naar dynamisch of andersom?

Bij een vast contract met resterende looptijd kan een opzegvergoeding gelden; bij een variabel en dynamisch contract kun je doorgaans vrij overstappen. De overstap van vast naar dynamisch kan extra zinvol zijn als je veel flexibele verbruikspatronen hebt.

Zullen vaste tarieven met de prijs van aardgas dalen?

Bij een daling van de gasprijs (vanaf een piek van 83 €/MWh naar nu 71-74 €) zakt op lange termijn, dan schieten ook vaste tarieven meteen meeband, maar met lagere mate dan de dag-aheadvariant. Bij het Midden-Oostenconflict en de lage gasopslagen is dat nu onzeker — er bestaat geen garantie op snel dalen.

Bronnen

• ACM Energiemonitor 11 september 2026 (gasprijs hoogste niveau in ruim drie jaar; vaste gascontracten +4%, vaste stroom +1,5% in een maand; 2027 elektriciteitsprijs ruim 60% boven pre-oorlog)
• ACM Energiemonitor juli 2026 (vaste tarieven circa 13% hoger dan vóór de Iranoorlog)
• ACM Energiemonitor augustus 2026 (groei dynamische contracten: 33.000 erbij in juni; 8% dynamisch, 55% vast, 37% variabel)
• Publieke aanbiedingsniveaus vaste contracten begin september 2026 (gemiddeld rond 30 cent/kWh stroom, bandbreedte 24,4-34,6 cent)
• Dag-ahead-marktprijzen met gastage 2026 maanden per uur (jan t/m sep, opgehaald 25-09-2026)
• VvDE verwachte gemiddelde beursprijzen (peildatum 24 september 2026, 15:38)

Laatst inhoudelijk gecontroleerd op 25 september 2026.